Tüm Radyoloji Teknisyenleri ve Teknikerleri Derneği

DEPREM VE PETROL

Okullardan ögrendigimizi hepimiz hatirlariz.Petrol neden olusur? Canli fosil artiklarindan.Dünyanin 30-40 yillik bir stoku var ve yakinda tükenecek.Ama 100 yila yakin bir zamandir petrol artarak çikariliyor ve tükenecegi yok.
Peki gerçekten durum ne? Öyleyse petrolün çoktan suyunu çekmesi gerekmez miydi?.Ama artarak çikariliyor ve bitecegi yok.Nasil oluyor da bitmiyor öyleyse?
Öncelikle Dünyanin günlük petrol kapasitesinin 90 milyon varil oldugunu söyleyerek baslayalim.Günde 90 milyon varil petrol çikariliyor.Yani dünyanin altinda 90 milyon varil bosluk olusmasi gerekiyor hergün.Eger böyle olsaydi Arabistan yarimadasinin yerin birkaç km altina gömülmesi gerekirdi.Üstelik Arabistan da hiç deprem olmuyor ve deprem bölgesi de degil.Petrolün yerine deniz suyu dolsaydi, pompalar deniz suyu çikarmaya baslardi petrol yerine.Ya da Deniz suyu seviyesi düsmeye baslardi bu da olmadigina göre nasil oluyor dersiniz?
Ham petrolün içinde neler var. % 84 oraninda hidro karbon, oksijen , metaller ve digerleri.Peki ya bor madenlerinde neler var ; petrolde olanlardan baska baska daha pek çok madde. Simdi borla petrolün ne alakasi diyeceksiniz. Petrol yaklasik 2000 m derinliklerden çikariliyor, daha derinlerde petrol olustuktan sonra yüzeye yaklasiyor.
Simdi petrolün olusma safhalarini madde madde isleyelim.
1- Araçlardan, fabrikaladan çikan artiklar, canli artiklari atmosfere oradan suya, yada bir kismi direkt suya karisiyor.Sularla denizlere, göllere sürükleniyorlar. Sudan agir olduklarindan en dibe çöküyorlar.Bunlar madeni yag artiklari, canli artiklari, agir metaller, kursun vb.
2- Bu artiklar suyla birlikte üzerindeki milyonlarca ton basincin etkisiyle dibe dogru itiliyorlar.Yeryüzü sicakligi her 33 metrede 1 C artigina göre, yaklasik 3000 metrede su kaynama noktasina ulasiyor ve daha asagiya inemiyor.Ama artan sicaklikla agir artiklarimiz yavas yavas erimeye baslayip, yeryüzü çatlaklarindan derinlere dogru inmeye devam ediyorlar.Bu arada suyun oksijeniyle reaksiyona girip biraz oksijen bilesiklerine dönüsmeye basliyorlar.
3- Indikçe sicaklik artiyor. 10.000 m de 350, 15.000 m.de 500 C ye ulasiyor.Buradaki bor, volfram vb. madenlerle reaksiyona girip, yeni bir ham petrol bilesigi olusuyor.
4- Derinlerde bir yerde bir kaçak bulup, yukarilara dogru yeni bir yolculuk basliyor.Kaçak küçük damarlar birlesip, ana damarlari olusturuyorlar.
5- Ama bazen 20 km derinden , bazen 2 km derinden akiyorlar baska bölgelere.Yüzlerce binlerce km. uzaklara.
6- Kabaca, olusan ham petrolün yarisi denizler ve diger sularin tasidigi artiklar, yarisi da yeraltindaki madenlerin erimesinden olusuyor.Sözün kisasi petrol olusumu bir süreklilik içinde.Hiç bitmeyecek bir dönence.Temel unsur isi ve basinç bol.
7- Dogal olarak yeraltindaki madenler petrole dönüstükçe, olusan bosluklar doluyor ve bosluklarin dolmasi, depremleri meydana getiriyor.
Sözün özü, petrol yerin 15-20 km altinda ve deprem bölgelerinde olusuyor ama baska yerlerden çikariliyor.Yüzlerce binlerce km uzaklardan.Ülkemizin deprem bölgesi olmasinin baslica nedeni budur.Zengin bulunan bor vb. madenlerimiz petrole dönüsüyor, baska ülkelere akiyor, biz deprem ceremesini çekiyoruz.Tabi çok derinde oldugundan yada damari yakalayamadigimizdan ülkemizin derinliklerinde olusan bu enerjiden faydalanamiyoruz.Burada arastirilmasi gereken, bu akintinin kaç km sonra yeryüzüne yaklastigidir. Suna kesin olarak inaniyorum ki ülkemiz dünya petrolünün olusum merkezi.Mesele, uygun damari bulup çikarmaya kaliyor.Ama 10-15 km derinden Arabistan’a akip ondan sonra yüzeye çikiyorsa da yapacak bir sey yok.Ama yeni teknikler 3000 m ye kadar inmeye olanak veriyor.Birde bulunan rezervin maliyeti kurtaracak kadar yeterli olmasi.Petrolü çikarmak için harcayacagin enerji çikaracagin petrolün enerjisinden fazlaysa yapacak yine bir sey yok.
Bunlar tamamen benim düsüncelerim ve içtenlikle inaniyorum.Inanip inanmamak size kalmis.

Osman TETIK
otetik1@hotmail.com